K羹nye   |  Bize Ula覺n   |  Giri Sayfam Yap   |  S覺k Kullan覺lanlara Ekle

Ekrandan “erken ergenlik” 癟覺kt覺!

Ekrandan “erken ergenlik” 癟覺kt覺!

Arat覺rmac覺lar, 癟ocuklarda erken ergenliin bal覺ca sebebinin ekran 覺覺覺 olduunu a癟覺klad覺lar. Peki ya dier sebepler? Erken ergenlik nas覺l 繹nlenir? Dr. Aysun etin’e sorduk.

25 Temmuz 2008 09:34
font boyutu k羹癟羹ls羹n b羹y羹s羹n



G羹nl羹k hayat覺m覺zda teknolojik yeniliklerle rahatl覺k ve kolayl覺k getiriyor diye sunulan g繹zal覺c覺 羹r羹nler, zaman i癟inde bizim ve 癟ocuklar覺m覺z覺n 繹mr羹nden 繹m羹r g繹t羹r羹yor! ocuklar覺m覺z覺 beslediimizi, temizlediimizi, elendirdiimizi d羹羹n羹rken erkenden yaland覺r覺yoruz!

Peki erken ergenlie sebep olan teknolojik 羹r羹nler hangileri? Erken ergenlik sebebi g覺da, temizlik ve kozmetik maddeleri neler? Erken ergenliin son 15 y覺lda h覺zla artmas覺n覺n sebebi ne? Erken ergenlik nas覺l 繹nlenir? 

Erciyes niversitesi T覺p Fak羹ltesi Biyokimya ve Klinik Biyokimya Anabilim Dal覺 retim yesi Dr. Aysun etin sorular覺m覺z覺 yan覺tlad覺.

Erken ergenlik nedir?
        
Ergenlik belirtileri k覺zlarda 8-13 ya (ortalama 11-11.5 ya ), erkeklerde ise 9-14 ya (ortalama 11.5-12 ya)  aras覺nda balar. Ergenlik bulgular覺n覺n k覺z 癟ocuklar覺nda 8 ya, erkek 癟ocuklar覺nda ise 9 ya覺ndan 繹nce ortaya 癟覺kmas覺na “erken ergenlik” denir. Bu durum genellikle ergenlik hormonlar覺n覺n zaman覺ndan 繹nce faaliyete ge癟mesi sonucu ortaya 癟覺kar. Olgular覺n bir k覺sm覺nda buna neden olabilecek altta yatan ciddi bir problem var iken bir k覺sm覺nda yaln覺zca hipofizer zamanlama hatas覺 olabilmektedir. 

Nedeni ne olursa olsun erken ergenlik 癟ocuun hem ruhsal hem de fiziksel geliimini etkileyen bir durumdur. Bazen de ergenliin balama ya覺 normal olup ilerlemesi 癟ok h覺zl覺 olabilmektedir. Her iki durumda da kemik ya覺 h覺zl覺 ilerleyerek b羹y羹menin erken durmas覺na ve boy k覺sal覺覺na yol a癟ar. Bu 癟ocuklar hem altta yatan neden hem de tedavi a癟覺s覺ndan zaman yitirilmeden deerlendirilmelidirler.

Erken ergenliin belirtileri ve erken ergenlii ortaya 癟覺karan etkenler nelerdir?

K覺zlarda ergenlik balang覺c覺n覺n iareti meme geliimidir. Meme geliimi 8 ya覺ndan 繹nce balarsa, erken ergenlik 羹phesi ile incelenmesi gerekir. Eer meme b羹y羹mesi ile birlikte h覺zl覺 boy uzamas覺, kemik ya覺n覺n ilerlemesi varsa bu k覺z 癟ocuklar覺 erken ergenlik y繹n羹nden arat覺r覺lmal覺d覺r. Bu k覺zlarda ergenlie girilmesine neden olan hormonlar erken salg覺lanmaktad覺r. Bu olayda, beyindeki uyar覺c覺 hormonlar覺n ve bu nedenle 繹strojenin erken salg覺lanmas覺 veya 繹strojenin d覺ar覺dan al覺nmas覺 s繹z konusudur. Buna erken ergenlik denir. Erken ergenlik, k覺zlarda erkek 癟ocuklar覺na g繹re daha s覺k g繹r羹l羹r. Vakalar覺n 癟ounda neden bulunamaz. Altta yatan belirli bir sorun saptanamaz. evresel uyaranlar, a覺r覺 t羹ketilen hormonlu g覺dalar, psikolojik baz覺 sebeplerle erken ergenlik geliebilir. Beyin patolojileri k覺zlarda 癟ok nadirdir. Erkek 癟ocuklarda  erken ergenlik daha az g繹r羹l羹r. Patolojik olma olas覺l覺覺 daha fazlad覺r, vakalar覺n yar覺s覺ndan fazlas覺nda altta yatan ve incelenmesi gereken bir merkezi sinir sistemi patolojisi  vard覺r. Erken ergenlie giren erkek 癟ocuklar覺nda testis ve penis b羹y羹r, h覺zl覺 boy art覺覺 olur, ses kal覺nla覺r ve sald覺rgan, gergin  davran覺lar ortaya 癟覺kar.

Erken ergenliin yol a癟t覺覺 problemler nelerdir?

Erken ergenlie giren hem k覺z hem de  erkek 癟ocuklar, 繹nce akranlar覺ndan uzun olurlar. Ancak daha sonra boylar覺 k覺sa kal覺r. Erken ergenliin psikolojik ve toplumsal sonu癟lar覺, b羹y羹meyle ilgili olanlar da dahil olmak 羹zere 繹nemlidir. Zaman覺ndan 繹nce cinsel gelimeyle ilgili kayg覺lar unlard覺r;
altta yatan ciddi bir neden olabilecei korkusu,
uzun d繹nemde b羹y羹me 羹zerinde olumsuz etkilerin olabilecei korkusu - k覺sa boyluluk ( 繹nce akranlar覺ndan uzun olmalar覺na kar覺n, en son erikin boylar覺n覺n k覺sa olmas覺),
k覺zlarda erken adet g繹rmeye balam覺 olman覺n yarataca覺 psikolojik sorunlar.

Ergenlik bazen normal zamanda balar ancak 3-5 y覺l s羹rmesi gerekirken daha k覺sa s羹re i癟inde tamamlan覺r. Bu da h覺zlanm覺 ergenlik bal覺覺 alt覺nda incelenmesi gereken bir durumdur. Bu 癟ocuklarda da, boy uzamas覺 i癟in yeterli s羹re olmad覺覺 i癟in boylar覺n k覺sa kalma riski vard覺r.
Erken ergenlik bir hastal覺k durumudur ve arat覺r覺lmas覺 gerekir.

Ni癟in son 10 y覺ld覺r erken ergenlik 癟ok s覺k duyduumuz bir konu oldu?

襤talya’da Floransa niversitesi’ndeki arat覺rmac覺lar, TV ba覺nda uzun zaman ge癟iren 癟ocuklarda melatonin oran覺n覺n d羹羹k olduunu bulmular. Nedenin ekrandan yay覺lan 覺覺k olduu saptanm覺... Yetersiz melatonin, uyku ritmini bozarak, ergenlik 癟a覺n覺n balang覺c覺n覺 d羹zenleyen sistemin deimesine yol a癟覺yor. ocuklar h覺zl覺 b羹y羹yor. Arat覺rmaya kat覺lan 6-12 ya aras覺ndaki 74 繹rencinin t羹m羹nde ayn覺 tablo saptanm覺: Bir hafta hi癟 TV seyretmeyince melatonin oran覺 y羹zde 30 artm覺. 1950-1990 aras覺nda 襤talyan k覺z 癟ocuklarda ergenlik d繹neminin balang覺c覺 10 ya, erkeklerde 11 ya civar覺ndayken, son 10 y覺lda en az bir y覺l erkene 癟ekilmitir. Arat覺rmay覺 y羹r羹ten akademisyenlere g繹re bal覺ca neden, ekran 覺覺覺.

Zengin 羹lkedeki 癟ocuklar yoksul 羹lkedeki 癟ocuklardan, kentte yaayanlar k覺rda yaayanlardan daha erken ergenlie girer. Yoksul 羹lkelerin beslenme yetersizlii yaayan 癟ocuklar覺nda ergenlik gecikir. 羹nk羹, ergenlie giri v羹cuttaki ya oran覺n覺n belli bir seviyeye 癟覺kmas覺yla balar. ocuklar genellikle 30 kilograma ulat覺klar覺nda s羹re癟 balar. Zay覺f ve k覺sa boylular, iman ve uzun boylu 癟ocuklara g繹re, ergenlik 癟a覺na daha ge癟 girer. 羹nk羹 zay覺f 癟ocuun hormon salg覺s覺 yetersizdir. V羹cudunda ya dokusu az olan atletler, balerinler, 癟ok a覺r spor yapanlarda ergenlie giri gecikir, k覺zlarda adet gecikmeleri g繹zlenebilir. Ergenlik ya覺n覺n d羹mesinde, iyi beslenme kadar 癟evresel fakt繹rlerin de etkisi var. Yani yediimiz yemekte, yaad覺覺m覺z ortamda, kulland覺覺m覺z eyada bulunan hormon sistemini bozucu maddeler ergenlie ge癟ii h覺zland覺r覺yor. Y羹ksek rak覺ml覺 ya da souk 羹lkelerde yaayan 癟ocuklar, deniz seviyesinde ve s覺cak 羹lkelerde yaayanlara g繹re ergenlie daha ge癟 girer. Siyah 覺rkta ergenlik, beyaz 覺rka g繹re erken balar. Uzakdoulu 癟ocuklar ergenlie, Bat覺l覺lara oranla erken girer.

Ekonomik refah覺n artmas覺, 癟ocuk beslenmesinin deimesi, proteinli g覺da t羹ketiminin y羹kselmesi d羹nyada ergenlik ya覺n覺 d羹羹rd羹. Bu konudaki en 癟arp覺c覺 繹rnek Japon gen癟 k覺zlar. Japonya’da 1955’te k覺zlar 16 ya覺nda ergenlie giriyordu. 1995’te ergenlik ya覺 12’ye d羹t羹. 1955 ve 1995 y覺llar覺 kar覺lat覺r覺ld覺覺nda Japon k覺zlar覺n a覺rl覺覺 11 kg artm覺, boylar覺 12 cm uzam覺.

Ortalama 15 y覺l 繹nce hayat覺m覺za giren ve  g覺da olarak t羹kettiimiz 羹r羹nlerde youn olarak bulunan; kimyasal g覺da katk覺 maddeleri, GDO'lar (Genetii Deitirilmi Organizma), hormonlar覺n, erken ergenlik 羹zerindeki etkisi nedir?

Katk覺 maddeleri i癟eren haz覺r g覺dalarla beslenmek 癟ocuklar覺n ergenlie erken ge癟melerine neden olmaktad覺r. Bel癟ika'da yap覺lan bir arat覺rmada tar覺mda kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n 繹strojenik etkiyi art覺rd覺覺 k覺z 癟ocuklarda erken 璽det, erkek 癟ocuklarda meme b羹y羹mesi yapt覺覺 saptanm覺t覺r. Danimarka ise erkek k覺s覺rl覺覺n覺n art覺覺n覺 bu ila癟lara balam覺t覺r. Kuzey 羹lkelerinde yap覺lan bir 癟al覺mada ise bu b繹lgede 繹zellikle dondurulmu bal覺k t羹ketiminin 癟ok fazla olduunu, 癟ocukluk 癟a覺 diyabeti g繹r羹lme s覺kl覺覺n覺n y羹z binde 45'ten 60'a 癟覺kt覺覺n覺 g繹sterilmitir. Ayn覺 g覺dadan 癟ok fazla miktarda 癟ocuklara yedirilmemek, her g覺dadan az az yeterince t羹ketmek gerekir. Hormonlu g覺dalar覺n . erken ergenlie yol a癟t覺覺 art覺k bilinen bir ger癟ek.

ampuan ve ila癟lardaki hormonlar da sebep olan unsurlar aras覺nda yer al覺yor mu?

ampuanlar 癟ok miktarda kimyasal madde ile hormonal dengeleri bozucu maddeler  i癟eriyorlarsa, ila癟lardaki hormonlar  ise 繹strojen i癟eriyorsa  erken ergenlie yol a癟abilir. Erken ergenlie kullan覺lan plastik malzemeler, oyuncaklar, rujlar ve ojeler gibi nesneler de sebep olabilir. Annelerin kulland覺覺 makyaj malzemeleri, kontrols羹z kullan覺lan pestisitler, bebeklerin poposunu temizlemek i癟in kullan覺lan kolonyal覺 maddelerin i癟lerindeki maddeler erken ergenlie yol a癟abilir.

Erken ergenlik konusunda anne- babalara ve 癟ocuklara tavsiyeleriniz neler olabilir?

ocuklarda  sal覺kl覺 b羹y羹me ve gelime i癟in a覺r覺 yal覺,tuzlu,karbonhidrat i癟erii y羹ksek besinlerden uzak durulmal覺d覺r. Kola, gazoz, patates k覺zartmas覺, hamburger, ekmek aras覺 besinler , hormonlu g覺dalar , bisk羹vi ve 癟ikolata m羹mk羹n olabildiince az t羹ketilmelidir.ocuklar ac覺kt覺klar覺nda yaln覺zca unlu ve tatl覺 besinleri yememelidirler,dengeli beslenmek 癟ok 繹nemlidir.H覺zl覺 yemenin imanl覺a yola癟ma vb.sak覺ncalar覺 癟oktur,o y羹zden 癟ocuklara yiyecekleri yava癟a ve iyice 癟ineyerek yemelerini tavsiye ederim. ocuklar覺m覺z覺 spor yapmaya 繹zendirmeliyiz.Spor erken ergenlii geciktirme de 癟ok 繹nemli bir fakt繹rd羹r. Ayr覺ca psikolojik kayg覺larda erken ergenliin sebeblerindendir,癟ocuklara mutlaka aile i癟i huzurlu bir ortam salanmal覺d覺r.

Annelerin 繹zellikle k覺z 癟ocuklar覺nda erken ergenlik belirtileri konusunda (meme geliimi,pubik k覺llanma) dikkatli olmalar覺n覺,b繹yle bir durumda hemen pediatri endokrin uzman覺 bir doktorla g繹r羹羹p 癟ocuklar覺n覺 muayene ettirmelerini de mutlaka tavsiye ederim.Unutmayal覺m ki 癟ocuklar覺m覺z Allah’覺n bize verdii en g羹zel nimetlerdendir.

www.iyilikguzellik.com 繹zel Nihal Doan


 
 
 

 








Bu haber 12,444 defa okundu.


yorumlayorum ekle


Yorumlar (3)
  • mehtap pehlivan / 4 Mart 2010 20:49

    erken ergenlik

    Say覺n Dr. Aysun hnm vermi olduunuz bilgiler i癟in 癟ok teekk羹r ederiz.Benim 9 ya覺na 12 mart'ta girecek 1 k覺z覺m vr.kemik ya覺 11 癟覺kt覺 erken ergenlik sorunu vr. doktorumuz soyal覺 g覺dalardan uzak durmamaz覺 s繹yledi.herhangi bir ila癟 vermedi.benim stresten psikolojim bozuldu.ne yapa bilirim bana yard覺mc覺 olurmusunuz.
  • P覺nar / 25 May覺s 2009 10:11

    ila癟la m羹dahale olmamal覺

    say覺n Kocakaya,
    癟ocuklara ne kadar az ila癟 verirsek onlar i癟in o kadar faydal覺 olur. 癟ocuk art覺k ergenlik haline girmise, ila癟la 繹telemeye 癟al覺mak daha hatal覺 bir davran覺.
  • Aynur / 25 May覺s 2009 08:50

    KOCAKAYA

    nerileriniz 癟ok g羹zel ve ayd覺nlat覺c覺 tkr ederim peki erken ergenliin durdurulmas覺 nekadar g羹venli ve sal覺k a癟覺s覺ndan herhangi bi sak覺ncas覺 varm覺 durdurmak i癟in ayl覺k ineler veriyorlar biraz korkuyorum ben







襤yilik G羹zellik'te arama yap覺n